Zwolnienie z abonamentu RTV. Zapadł kluczowy wyrok, sąd podważył praktyki Poczty Polskiej

Najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych rzuca nowe światło na zakres uprawnień do zwolnienia z opłat radiowo-telewizyjnych dla osób fizycznych prowadzących własny biznes. Kluczowa decyzja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podważa dotychczasową praktykę egzekucyjną Poczty Polskiej, wskazując, że status osoby uprawnionej do ulgi jest ważniejszy niż miejsce, w którym znajduje się odbiornik. Niniejsza analiza przybliża szczegóły techniczne i prawne tego rozstrzygnięcia, które może mieć istotne znaczenie dla tysięcy przedsiębiorców w całym kraju.

Jakie jest kluczowe orzeczenie WSA w Gliwicach dotyczące zwolnienia z abonamentu RTV?

W toku sporu prawnego Poczta Polska prezentowała stanowisko, według którego zwolnienia z abonamentu RTV ograniczają się wyłącznie do odbiorników zlokalizowanych w mieszkaniach, wykluczając tym samym urządzenia znajdujące się w miejscach prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie ulegało wątpliwości, że skarżący był posiadaczem wszystkich zarejestrowanych odbiorników, zarówno tych domowych, jak i biurowych.

W rezultacie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 23 stycznia 2025 roku orzekł, że osoby ustawowo zwolnione z abonamentu RTV nie mają obowiązku uiszczania opłat za posiadane odbiorniki, bez względu na to, czy znajdują się one w lokalu mieszkalnym, czy w biurze. Zgodnie z argumentacją sądu, zwolnienie ma charakter podmiotowy i dotyczy konkretnej osoby oraz wszystkich posiadanych przez nią urządzeń, a nie miejsca ich instalacji. W konsekwencji ulga ta obejmuje odbiorniki zarejestrowane zarówno pod adresem domowym, jak i w ramach indywidualnej działalności gospodarczej.

Wcześniej Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy postanowienie z 30 stycznia 2024 roku, którym oddalono zarzut skarżącego przedsiębiorcy dotyczący nieistnienia obowiązku płatniczego. WSA w Gliwicach uchylił to rozstrzygnięcie, uznając, że naruszenie przepisów prawa materialnego miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy. Sąd zobowiązał jednocześnie organ do uwzględnienia przedstawionej w wyroku argumentacji prawnej w dalszym postępowaniu.

Jakie stanowisko w sprawie abonamentu RTV zajmowała Poczta Polska?

Z przedstawionych faktów wynika, że spór koncentrował się wokół opłat za odbiorniki radiowo-telewizyjne znajdujące się w biurze skarżącego przedsiębiorcy, mimo że był on już zwolniony z opłat za urządzenia domowe. Postępowanie egzekucyjne, zainicjowane tytułem wykonawczym z 13 grudnia 2023 roku, obejmowało zaległości za okres od stycznia 2019 roku do sierpnia 2023 roku. Choć organ potwierdził, że pod adresem zamieszkania skarżącego obowiązywało zwolnienie z tytułu pierwszej grupy inwalidzkiej, zakwestionował on możliwość przeniesienia tego uprawnienia na sferę biznesową.

Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej uzasadniał, że przepisy ustawy o opłatach abonamentowych pozwalają na uzyskanie zwolnienia wyłącznie w ramach gospodarstwa domowego. Powołując się na art. 2 ust. 4 wspomnianej ustawy, organ wskazał na ogólną zasadę uiszczania opłaty za każdy posiadany odbiornik. Według oceny Dyrektora COF, ustawodawca nie przewidział regulacji, które uprawniałyby abonentów do zwolnienia z opłat za urządzenia wykorzystywane w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej.

Jakie argumenty przedstawił przedsiębiorca w swojej skardze dotyczącej abonamentu RTV?

W piśmie procesowym z 3 stycznia 2024 roku skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku, wskazując, że spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 ustawy o opłatach abonamentowych. Argumentacja opierała się na fakcie ukończenia przez stronę 77 lat oraz występujących dolegliwościach zdrowotnych, co nie było kwestionowane w toku postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przedsiębiorca zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędne przyjęcie, że zwolnienie nie obejmuje odbiorników w miejscu prowadzenia indywidualnej działalności gospodarczej. Strona skarżąca wywodziła, iż przepisy nie różnicują uprawnień osoby zwolnionej ze względu na miejsce używania sprzętu RTV. Jednocześnie sąd podzielił ten pogląd, uznając, że przedsiębiorca nie stał się odrębnym abonentem wyłącznie z tytułu prowadzenia jednoosobowej firmy.

W rezultacie wyroku wydanego 23 stycznia 2025 roku WSA w Gliwicach w pełni przyznał rację skarżącemu, stwierdzając naruszenie wskazanych w skardze norm prawnych. Sąd podkreślił, że ustawodawca nie zastrzegł, aby zwolnienie z opłat dotyczyło wyłącznie urządzeń zarejestrowanych w gospodarstwie domowym.

Na jakiej podstawie prawnej opiera się wyrok WSA w Gliwicach w sprawie abonamentu RTV?

Fundamentem prawnym rozstrzygnięcia stała się interpretacja art. 4 ust. 1 pkt 2, 4 i 5 ustawy o opłatach abonamentowych, które definiują kryteria podmiotowe uprawniające do zwolnienia. WSA w Gliwicach uznał, że stanowisko Dyrektora COF, ograniczające te uprawnienia tylko do sfery domowej, jest pozbawione podstaw prawnych.

Sąd wyjaśnił, że proces rejestracji odbiornika oraz wynikający z niego obowiązek płatniczy są nierozerwalnie przypisane do osoby abonenta, a nie do konkretnej lokalizacji. Zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy, osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym uiszczają tylko jedną opłatę, co wskazuje na specyfikę przypisania obowiązku do podmiotu.

W uzasadnieniu wyroku o sygnaturze I SA/Gl 623/24 wskazano, że skoro osoba fizyczna osobiście jest podmiotem praw i obowiązków wynikających z prowadzonej działalności, to wszystkie jej odbiorniki – zarówno domowe, jak i biurowe – są przypisane do tego samego abonenta. Tym samym potwierdzono, że zwolnienie przysługujące danej osobie obejmuje całe jej mienie podlegające rejestracji, niezależnie od charakteru miejsca, w którym sprzęt jest użytkowany.