Rewolucja w prawie spadkowym, zacznie się już 7 stycznia. Rząd wprowadza kluczowe zmiany

System, który zbyt często zawodził podatników

Sprawy spadkowe od lat budzą wśród podatników ogromne emocje. Nie chodzi wyłącznie o kwestie majątkowe, ale przede wszystkim o skomplikowane procedury, niejasne przepisy i krótkie terminy, których niedotrzymanie mogło mieć poważne konsekwencje finansowe. W praktyce wiele osób dowiadywało się o obowiązkach podatkowych dopiero wtedy, gdy było już za późno.

Dotychczasowe regulacje w zakresie podatku od spadków i darowizn wymagały od podatników dużej czujności. Brak wiedzy, choroba, problemy rodzinne czy zwykłe przeoczenie mogły skutkować utratą zwolnienia podatkowego, nawet jeśli majątek pochodził od najbliższej rodziny. W efekcie system, który w założeniu miał być prosty, często okazywał się bezwzględny.

Nie bez znaczenia był także fakt, że moment powstania obowiązku podatkowego nie zawsze był dla podatników jasny. Różne interpretacje prowadziły do niepewności i chaosu, a to z kolei zwiększało ryzyko błędów. Czy można było to uporządkować bez rewolucji w całym systemie?

Fot. JADE ThaiCatwalk, Jade ThaiCatwalk's Images/Canva

Deregulacja zamiast kolejnych kar

W ostatnich latach coraz głośniej mówiło się o potrzebie uproszczenia przepisów podatkowych. Podatnicy i eksperci zwracali uwagę, że skomplikowane procedury nie zwiększają wpływów do budżetu, lecz generują frustrację i poczucie niesprawiedliwości. Właśnie w tym kontekście pojawiły się zapowiedzi zmian, które miały realnie poprawić sytuację obywateli.

Nowe podejście opiera się na założeniu, że państwo powinno pomagać w prawidłowym rozliczeniu, a nie karać za nieumyślne błędy. Szczególnie w przypadku spadków, gdzie emocje często idą w parze z trudnymi okolicznościami życiowymi, dotychczasowa sztywność przepisów była szeroko krytykowana.

Zmiany wpisują się w szerszy proces rządowej deregulacji, której celem jest ograniczenie zbędnych formalności i większa przejrzystość prawa. Jednak do samego końca wielu podatników zastanawiało się, czy zapowiedzi przełożą się na konkretne rozwiązania, czy pozostaną jedynie deklaracjami. Odpowiedź przynoszą przepisy, które wchodzą w życie w 2026 roku.

Zmiany od 7 stycznia 2026 r. Kluczowe terminy i nowe zasady

Najważniejsze clue reformy dotyczy konkretnych terminów i momentu powstania obowiązku podatkowego. Od 7 stycznia 2026 r. zaczną obowiązywać korzystne zmiany w podatku od spadków i darowizn, które mają realnie ułatwić życie podatnikom.

Po pierwsze, przywrócony zostanie termin na zgłoszenie nabycia majątku od najbliższej rodziny. Jeśli podatnik nie zdąży złożyć zgłoszenia w ustawowym czasie, ale uprawdopodobni, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy – na przykład z powodu choroby – będzie mógł wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie. Co kluczowe, w takiej sytuacji zachowa prawo do zwolnienia z podatku.

Po drugie, przepisy jednoznacznie określą moment powstania obowiązku podatkowego przy spadkobraniu. Od 2026 roku będzie on powstawał dopiero z chwilą formalnego potwierdzenia nabycia spadku przez sąd lub notariusza. To oznacza więcej czasu na spokojne dopełnienie formalności i złożenie zeznania podatkowego bez presji.

fot. Shutterstock

Nowe regulacje będą miały zastosowanie, jeśli:

• nabycie spadku nastąpi od 7 stycznia 2026 r., lub
• 6-miesięczny termin na zgłoszenie nie upłynie do tego dnia.

Dzięki temu podatnicy zyskują jasne reguły gry, a ryzyko utraty zwolnień z powodu drobnych uchybień znacząco się zmniejsza. To jedna z najbardziej oczekiwanych zmian w tym obszarze od lat.

Zmiany w podatku od spadków i darowizn to przykład reformy, która odpowiada na realne problemy podatników. Więcej czasu, klarowne terminy i możliwość naprawy błędów bez automatycznych sankcji mają ograniczyć stres i chaos wokół spraw spadkowych. Choć nowe przepisy wejdą w życie dopiero w 2026 roku, już teraz warto je znać – bo dla wielu rodzin mogą oznaczać realną ulgę w jednym z najtrudniejszych momentów życia.