Zamiast 26 dni urlopu nawet 34 lub 38 dni dla każdego pracownika w 2026 roku. Podstawa prawna dodatkowych dni wolnych od pracy

Krwi nie da się kupić – dlatego warto ją oddawać

Krew płynąca w żyłach i tętnicach odgrywa fundamentalną rolę w życiu każdego człowieka. Jest żywą tkanką, złożoną z krwinek czerwonych, białych oraz płytek krwi, zawieszonych w osoczu. Jej składniki tworzą wysoko rozwinięty system transportowy i obronny, od którego zależy nasze zdrowie, a często także życie.

Mimo ogromnego postępu medycyny nie udało się stworzyć substytutu krwi ludzkiej. Dlatego jedynym jej źródłem pozostaje drugi człowiek. Jak podkreśla Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Poznaniu: „Krew ludzka to płynna tkanka ustrojowa, której – mimo rozwoju nauki – nie udało się zastąpić żadną inną substancją. Krew od zawsze była symbolem życia, poświęcenia i bohaterstwa. Tylko zdrowi i wrażliwi ludzie są jej źródłem.”

Pobieraniem krwi zajmują się Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, które odpowiadają za organizację krwiodawstwa, przetwarzanie krwi w preparaty krwiopochodne oraz zaopatrzenie szpitali.

Dramatyczna sytuacja w regionach – brakuje krwi. Pilne apele o pomoc

Sytuacja w wielu miastach jest bardzo trudna. W Poznaniu, braki dotyczą niemal wszystkich grup krwi: 0 Rh+, 0 Rh-, A Rh+, A Rh-, B Rh-.

W Warszawie – brakuje krwi 0 Rh-,

w Katowicach – A Rh+, A Rh-, AB Rh-, 0 Rh+, 0 Rh-,

we Wrocławiu – B Rh- oraz 0 Rh-,

w Rzeszowie – alarmujące stany 0 Rh-, A Rh+, A Rh-,

w Białystoku – całkowicie wyczerpane zapasy 0 Rh-, pilnie potrzebne: 0 Rh+, A Rh-, A Rh+, B Rh-.

Kto może zostać dawcą krwi i jak często można ją oddawać

Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do oddawania krwi są m.in. aktywne lub przebyte poważne choroby. Dawcami nie mogą być osoby:

• z chorobami układu krążenia lub układu nerwowego,
• ze skłonnością do patologicznych krwawień,
• z nawracającymi omdleniami lub napadami drgawkowymi,
• z chorobami układu pokarmowego, oddechowego, nerek, moczowo-plciowego, immunologicznego i endokrynnego,
• chorujące na cukrzycę leczoną insuliną,
• z chorobami nowotworowymi (z wyjątkiem nowotworu in situ po całkowitym wyleczeniu),
• z chorobami zakaźnymi, takimi jak HIV, WZW typu B lub C, babeszjoza,
• u których kiedykolwiek rozpoznano kiłę.

Pełna lista przeciwwskazań dostępna jest na stronie:

krwiodawcy.org/dyskwalifikacje

Gdzie można oddać krew?

W Polsce pobór krwi jest możliwy wyłącznie w jednostkach Publicznej Służby Krwi. Są to Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa wraz z oddziałami terenowymi oraz stacjami wyjazdowymi, w tym "krwiobusami".

Stałe centra działaja w stolicach województw oraz wybranych miastach powiatowych. Uzupełnieniem systemu są dwa centra resortowe: Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa oraz Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa MSWiA.

Urlop dla osób oddających krew – nawet 12 dodatkowych dni wolnych

Ustawodawca, chcąc zachęcić oraz ułatwić osobom oddawanie krwi, przygotował szereg uprawnień, w tym m.in. dodatkowe dni wolne od pracy. Każdemu pracownikowi przysługuje:

• zwolnienie od pracy w dniu oddania krwi,
• zwolnienie w dniu następnym,
• zwolnienie na czas badań lekarskich, jeżeli nie mogą one odbyć się poza godzinami pracy.

Za ten czas pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Zwolnienie musi być jednak potwierdzone zaświadczeniem wydanym przez centrum krwiodawstwa.

Każda donacja to dwa dni wolne, co daje nawet 12 dodatkowych dni wolnych rocznie, a w połączeniu z urlopem wypoczynkowym – 34 albo 38 dni wolnych w ciągu roku. W praktyce:

• mężczyźni, którzy mogą oddać krew do 6 razy w roku, mają prawo do 12 dodatkowych dni wolnych od pracy,
• kobiety, które mogą oddać krew do 4 razy w roku, mają prawo do 8 dodatkowych dni wolnych od pracy.

Inne uprawnienia honorowych krwiodawców

Oddawanie krwi jest bezpłatne, jednak ustawodawca przewidział szereg form rekompensaty. Honorowym Dawcą Krwi jest każda osoba, która zarejestruje się w jednostce organizacyjnej publicznej służby krwi (Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, oddziale terenowym lub na akcji wyjazdowej) i odda krew pełną albo jej składniki.

Osobie, która oddaje krew, przysługuje m.in. posiłek regeneracyjny o wysokiej wartości kalorycznej, możliwość skorzystania z ulgi podatkowej (130 zł za każdy litr oddanej krwi, do 6% dochodu), zwrot kosztów dojazdu do punktu poboru oraz bezpłatne wyniki badań laboratoryjnych. Dawcy mogą także otrzymać kartę identyfikacyjną grupy krwi.

Po oddaniu określonej ilości krwi dawca może otrzymać odznakę honorową Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi. Osoby, które uzyskają ten tytuł, mogą liczyć na rozszerzony katalog uprawnień. Najważniejsze z nich dotyczą ochrony zdrowia oraz codziennych kosztów życia.

Przede wszystkim przysługuje im prawo do korzystania poza kolejnością z ambulatoryjnych świadczeń opieki zdrowotnej, a także z usług farmaceutycznych w aptekach – po okazaniu legitymacji. Dodatkowo część leków dostępna jest ze zniżką lub całkowicie bezpłatnie, na zasadach określonych w przepisach.

Po spełnieniu określonych warunków możliwe jest również uzyskanie ulg w komunikacji miejskiej, przy czym ich zakres zależy od regulacji obowiązujących w danej gminie. Zasłużeni dawcy mogą także korzystać ze zniżek i rabatów oferowanych przez podmioty prywatne, m.in. w hotelach, punktach usługowych czy na wybranych stacjach paliw, w ramach ogólnopolskich inicjatyw wspierających krwiodawców.

Źródła:

krwiodawcy.org, gov.pl, rckik.poznan.pl

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz.U. 2024 poz. 1782)

Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 września 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. 2014 poz. 1632)