Wczesne pobudki na starość. Eksperci wyjaśniają przyczyny

Wczesne zasypianie i budzenie się wraz z pierwszymi promieniami słońca to jedna z najczęstszych zmian snu obserwowanych u osób starszych. Choć bywa postrzegana jako problem zdrowotny, eksperci podkreślają, że w wielu przypadkach jest to naturalny element procesu starzenia.

Eksperci podkreślają, że jeśli sen trwa od sześciu do ośmiu godzin i ma regularny rytm, wczesne budzenie się nie jest powodem do niepokoju. Diagnostyki wymagają natomiast bezsenność, częste nocne przebudzenia oraz problemy z ponownym zasypianiem. Skąd jednak takie zmiany?

Seniorzy wstają o świcie. Nauka tłumaczy dlaczego

Jak wyjaśnia dr Sairam Parthasarathy z Centrum Nauk o Śnie i Rytmie Dobowym Uniwersytetu Arizony, starzejący się mózg gorzej reaguje na bodźce wyznaczające rytm dobowy. – Układ nerwowy mózgu prawdopodobnie nie odbiera i nie reaguje na bodźce tak dobrze, jak powinien, ponieważ jest to mózg starzejący się – podkreśla. Do takich sygnałów należą m.in. światło słoneczne, posiłki, aktywność fizyczna i kontakty społeczne.

Ograniczona zdolność odbioru tych „dawców czasu” sprawia, że osoby starsze szybciej odczuwają zmęczenie i wcześniej zasypiają. Jednocześnie ich organizm budzi się wcześniej, często jeszcze przed świtem. Proces ten wzmacnia się wraz ze spadkiem aktywności neuroprzekaźników odpowiedzialnych za czuwanie.

Poranne pobudki seniorów. Zaćma na znaczenie

Istotną rolę odgrywają także choroby oczu, zwłaszcza zaćma. Ogranicza ona dopływ światła do siatkówki, przez co mózg „uznaje”, że zmieniła się pora dnia. – Według mózgu zachód słońca następuje wcześniej, niż w rzeczywistości – tłumaczy Parthasarathy. W efekcie melatonina, hormon snu, wydzielana jest szybciej niż u osób młodszych.

Badania wskazują, że poprawa dostępu światła – poprzez operację zaćmy lub ekspozycję na jasne światło wieczorem – może przesunąć porę zasypiania. Cindy Lustig z University of Michigan zaznacza, że „istnieją dowody, iż usunięcie zaćmy poprawia jakość i długość snu”.

Seniorzy śpią inaczej. Tak zdecydowała ewolucja

To jednak nie jedyne wytłumaczenie. Część naukowców proponuje również ewolucyjne wyjaśnienie krótszego i płytszego snu seniorów. Dr David Samson z University of Toronto uważa, że zjawisko to było przystosowaniem sprzyjającym bezpieczeństwu grupy. Badania ludu Hadza w Tanzanii wykazały, że dzięki zróżnicowanym porom snu niemal zawsze ktoś pozostawał czujny nocą.

Czytaj też:
Polacy coraz częściej padają ofiarą oszustów. Uderza jedna rzeczCzytaj też:
Ci emeryci nie dostaną już pieniędzy do ręki. Zmiany od 2026 r.