Ukłon w kierunku antyszczepionkowców. Skutki tej decyzji groźne nie tylko dla dzieci

• CDC zmieniło zalecenia dotyczące szczepień dla dzieci, redukując liczbę rekomendowanych preparatów z 17 do 11
• Część szczepionek (m.in. przeciw grypie, rotawirusom, WZW A i B, meningokokom, COVID-19) przestała być zalecana wszystkim dzieciom i ma być stosowana tylko w grupach ryzyka
• Pediatrzy i wirusolodzy ostrzegają, że decyzja CDC może przełożyć się na wzrost zachorowań, hospitalizacji i transmisji chorób zakaźnych
• Decyzja jest już wykorzystywana jako argument przez środowiska antyszczepionkowe, także w Europie

Szczepienia dla dzieci. USA wprowadzają istotne zmiany w kalendarzu szczepień

Amerykańskie Centra ds. Kontroli i Prewencji Chorób (CDC) wprowadziły daleko idące zmiany w zaleceniach dotyczących szczepień dziecięcych. Z aktualnego harmonogramu usunięto m.in. szczepienia przeciwko rotawirusom, grypie, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B oraz meningokokom. Preparaty te nie zniknęły całkowicie z rekomendacji, jednak są obecnie zalecane wyłącznie w przypadku dzieci uznawanych za szczególnie narażone na zachorowanie.

Decyzja została podjęta z pominięciem standardowej procedury opiniowania, co wywołało kontrowersje w środowisku ekspertów. Amerykański sekretarz zdrowia i opieki społecznej Robert F. Kennedy jr. uzasadniał zmiany koniecznością dostosowania amerykańskiego kalendarza szczepień do praktyk stosowanych w innych krajach, a także spadającym poziomem społecznego zaufania do szczepień.

Zgodnie z nowymi wytycznymi CDC, szczepionki podzielono na trzy grupy. Do pierwszej zaliczono te, które nadal są rekomendowane wszystkim dzieciom - w tym szczepienia przeciwko polio, odrze, śwince i różyczce (MMR) oraz ospie wietrznej. Druga kategoria obejmuje preparaty zalecane wyłącznie określonym grupom ryzyka. Znalazły się w niej szczepionki przeciwko RSV, wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B oraz meningokokom. Trzecią grupę stanowią szczepienia, które przestały być rekomendowane w populacji dziecięcej, wśród nich szczepionki przeciwko COVID-19 oraz grypie.

USA to nie Dania

Warto oczywiście pamiętać, że rekomendacje CDC to - no właśnie - tylko rekomendacje. Każdy ze stanów będzie mógł samodzielnie zdecydować jakie szczepienia są konieczne do tego, by dziecko mogło np. uczęszczać do publicznej szkoły. Eksperci zwracają jednak uwagę, że zalecenia CDC mogą pogorszyć i tak spadające w USA zaufanie do szczepień jako do skutecznej metody profilaktyki, a tym samym pośrednio wpłynąć na poziom wyszczepienia. Informacja o decyzji CDC odbiła się szerokim echem, również w Europie.

- Zanim pochylimy się nad potencjalnymi skutkami tej decyzji dla zdrowia publicznego i aktywności ruchów antyszczepionkowych, warto przypomnieć jeszcze jeden fakt. Decyzja CDC została podjęta przez dosyć wąskie grono federalnych urzędników, bez konsultacji ze środowiskiem medycznym. Co więcej, pamiętajmy, że Robert F. Kennedy jr., sekretarz zdrowia i opieki społecznej w USA, w ostatnim czasie w atmosferze skandalu wymienił większość kluczowych dla CDC dyrektorów na osoby związane z ruchem MAGA, które wprost wspierają ruchy antyszczepionkowe - zauważa wirusolog prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska.

Przedstawiciele CDC argumentują swoją decyzję tym, że należy kalendarz szczepień dla dzieci obowiązujący w USA dostosować do rekomendacji w tym zakresie, które obowiązują w Europie. Jako przykład CDC przywołało w tym kontekście Danię, gdzie liczba rekomendowanych szczepień istotnie jest ograniczona.

- Problem w tym, że to porównanie jest zupełnie nietrafione. Dania to kraj znacznie mniejszy niż USA, system opieki zdrowotnej jest tam znacznie lepiej zorganizowany i bardziej wydolny niż w USA. Ponadto szczepienia dla dzieci, w tym te zalecane, pozostają tam dla pacjentów nieodpłatne. USA to państwo znacznie większe i o zróżnicowanej populacji, gdzie dostęp do ochrony zdrowia jest ograniczony i wiąże się dla pacjentów z wysokimi kosztami. USA mają po prostu inną strukturę demograficzną, gęstość zaludnienia, poziom ubóstwa i obciążeń chorobami - podkreśla.

Ruch MAGA pod rękę z antyszczepionkowcami

Jak wyjaśnia prof. Szuster-Ciesielska, do tej pory wśród zalecanych szczepień w kalendarzu dla dzieci było 17 szczepień, po decyzji CDC ta liczba zostanie zredukowana do 11. Usunięte z zalecanych szczepień zostaną m.in. szczepionki na rotawirusa, grypę, wirusy zapalenia wątroby typu A i B oraz przeciwko meningokokom. Dla wszystkich dzieci wciąż rekomendowane będą szczepienia m.in. przeciwko polio, śwince, odrze i różyczce (MMR) i ospie. Szczepienia zalecane, w których są szczepionki przeciwko wirusowi RSV, WZW typu A i B oraz meningokokom, rekomendowane będą teraz wyłącznie dzieciom z grup wysokiego ryzyka.

- Decyzję CDC skrytykowało amerykańskie środowisko pediatryczne, wskazując, że jej skutkiem będzie wzrost zachorowań na choroby zakaźne wśród najmłodszych i narażenie dzieci na związane z tym powikłania. Przykładowo, niemal każde dziecko do 5 roku życia ma kontakt z rotawirusami, a infekcja przez nie spowodowana najgroźniejsza jest właśnie dla najmłodszych dzieci. Szczepienie znacząco minimalizuje ryzyko powikłań i hospitalizacji z powodu zakażenia rotawirusami. Podobnie jest z grypą. Decyzja nie ma więc żadnego uzasadnienia klinicznego, a stanowi realne zagrożenie zdrowotne dla populacji pediatrycznej, a mimo to nie przedstawiono żadnych analiz potencjalnego ryzyka i korzyści, jakie z niej płyną. Pamiętajmy też, że wzrost zachorowań w populacji pediatrycznej zwiększy transmisję chorób zakaźnych, o których mówimy, na osoby immunoniekompetentne, czyli np. na seniorów lub osoby z niedoborami odporności. Dopiero z czasem przekonamy się, jak działanie CDC przełoży się na epidemiologię chorób zakaźnych - wskazuje ekspertka.

Warto też mieć świadomość, że decyzja CDC już jest wykorzystywana jako argument przez przedstawicieli środowisk antyszczepionkowych.

- Proepidemicy już nawołują, by podobne zmiany wprowadzić w Polsce. W mojej ocenie jednak decydenci w naszym kraju nigdy by się na to nie zdecydowali. Mimo to decyzja CDC z pewnością wzmocni ruchy antyszczepionkowe, w mojej ocenie to wręcz ukłon w kierunku tych środowisk - ocenia prof. Szuster-Ciesielska.

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.