Te wirusy będą szczególnie groźne w 2026 r. Ekspert wymienia pięć

• Więcej aktualnych wiadomości znajdziesz na stronie głównej Onetu
• Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu

SPIS TREŚCI

1. Stare wirusy w nowych miejscach
2. Ptasia grypa H5N1 pod lupą naukowców
3. Mpox — globalne zagrożenie o rosnącym zasięgu
4. Wirus Oropouche — nowe zagrożenie z Ameryk
5. Nowe i stare zagrożenia wirusowe

Stare wirusy w nowych miejscach

Patrick Jackson, adiunkt chorób zakaźnych na Uniwersytecie Wirginii w artykule dla "The Conversation" przyznaje, że z uwagą i pewnym niepokojem obserwuje kilka wirusów, które w 2026 r. mogą wywołać epidemie w nieoczywistych miejscach na świecie lub w liczbie przekraczającej oczekiwania.

Wirusy, które od lat są znane naukowcom, nieustannie się zmieniają. Coraz cieplejszy klimat oraz większa liczba podróży międzynarodowych sprawiają, że patogeny mogą szybciej rozprzestrzeniać się po świecie.

Jednym z głównych zagrożeń pozostaje grypa typu A. Ten wirus, zdolny do szybkich mutacji i zakażania różnych gatunków zwierząt, już wielokrotnie wywoływał poważne epidemie. Ostatnia pandemia grypy, wywołana podtypem H1N1 w 2009 r., pochłonęła ponad 280 tys. ofiar w ciągu pierwszego roku. Wirus ten, znany jako świńska grypa, nadal krąży wśród ludzi.

Ptasia grypa H5N1 pod lupą naukowców

W ostatnich latach szczególną uwagę badaczy przyciąga wysoce zjadliwy podtyp grypy ptasiej H5N1. Po raz pierwszy wykryty u ludzi w południowych Chinach w 1997 r. rozprzestrzenił się na świecie dzięki dzikim ptakom. W 2024 r. po raz pierwszy odnotowano jego obecność u bydła mlecznego w Stanach Zjednoczonych, a następnie wirus pojawił się w stadach w kilku stanach.

Przeniesienie H5N1 z ptaków na ssaki wywołało poważne obawy wśród naukowców, którzy podkreślają, że wirus może przystosować się do zakażania ludzi. Badania wykazały, że doszło już do wielu przypadków transmisji z krów na ludzi.

W 2026 r. eksperci będą nadal analizować, czy szczep H5N1 zyskał zdolność przenoszenia się z człowieka na człowieka, co mogłoby doprowadzić do wybuchu nowej pandemii. Obecne szczepionki przeciw grypie prawdopodobnie nie zapewniają ochrony przed tym podtypem, jednak trwają prace nad nowymi preparatami.

Zobacz: Nowa pandemia tuż za rogiem? Choroba zwierząt atakuje ludzi

Niepokoi również fakt, że w 2025 r. potwierdzono pierwszy przypadek śmierci człowieka z powodu zarażenia rzadkim szczepem ptasiej grypy H5N5. Mężczyzna, który zmarł w wyniku zakażenia, był drugą ofiarą ptasiej grypy w USA. Wcześniej w 2023 r. w wyniku zakażenia wirusem H5N1 zmarła osoba mieszkająca w Luizjanie. Ogółem w 2023 r. odnotowano w USA ponad 70 przypadków ptasiej grypy wśród ludzi. Na całym świecie takich przypadków jest ponad tysiąc (obejmują różne szczepy wirusa) w 25 krajach. Przeczytaj więcej: Pierwsza śmierć z powodu ptasiej grypy H5N5. Kim był pacjent?

Mpox — globalne zagrożenie o rosnącym zasięgu

Wirus Mpox, dawniej znany jako ospa małpia, został odkryty w latach 50. XX w. i przez długi czas występował głównie w Afryce Subsaharyjskiej. Choć nazwa sugeruje związek z małpami, wirus najczęściej zakaża gryzonie, a na ludzi przenosi się sporadycznie. Mpox jest blisko spokrewniony z wirusem ospy prawdziwej i powoduje gorączkę oraz bolesną wysypkę utrzymującą się przez kilka tygodni. Dostępna jest szczepionka, jednak nie opracowano skutecznych metod leczenia. Wirus ma kilka odmian, w tym cięższą odmianę "klad I" i lżejszą "klad II".

Małpia ospa była też obecna w naszym kraju: Małpia ospa w Polsce. Obowiązkowa hospitalizacja i 21-dniowa kwarantanna

W 2022 r. doszło do globalnej epidemii Mpox kladu II, która objęła ponad 100 krajów, gdzie wcześniej nie notowano tego wirusa. Rozprzestrzenianie się choroby nastąpiło głównie poprzez bliskie kontakty międzyludzkie, często drogą kontaktów seksualnych. Choć liczba zachorowań spadła od czasu epidemii, klad II utrwalił się na świecie.

Od 2024 r. w kilku krajach Afryki Środkowej obserwuje się wzrost zachorowań na cięższy klad I. W Stanach Zjednoczonych od sierpnia 2025 r. odnotowano cztery przypadki Mpox kladu I, również u osób, które nie podróżowały do Afryki. Ekspert podkreśla, że nie wiadomo, jak sytuacja będzie się rozwijać w 2026 r.

Wirus Oropouche — nowe zagrożenie z Ameryk

Wirus Oropouche został po raz pierwszy zidentyfikowany w latach 50. XX w. na wyspie Trynidad. Przenoszą go komary oraz drobne meszki, znane jako "no-see-ums". U większości zakażonych pojawia się gorączka, bóle głowy i mięśni, a choroba trwa zwykle kilka dni. U niektórych pacjentów osłabienie może utrzymywać się tygodniami, a objawy mogą powracać po pozornym wyzdrowieniu.

Zobacz: Już 19 zakażeń w Europie. Wirus Oropouche dotarł m.in. do Niemiec

Wciąż niewiele wiadomo o tym wirusie i wywoływanej przez niego chorobie. Nie istnieją skuteczne terapie ani szczepionka. Przez długi czas uważano, że zakażenia dotyczą wyłącznie regionu Amazonii, jednak od początku XXI w. przypadki pojawiają się także w innych częściach Ameryki Południowej, Środkowej i na Karaibach. W Stanach Zjednoczonych zakażenia dotyczą głównie osób wracających z zagranicy. W 2026 r. przewiduje się, że ogniska wirusa Oropouche będą nadal dotykać podróżnych w obu Amerykach, a zasięg wirusa może się rozszerzać, ponieważ meszki występują na całym kontynencie, także na południowym wschodzie USA.

Nowe i stare zagrożenia wirusowe

Patrick Jackson zwraca uwagę także na inne wirusy, które mogą stanowić poważne zagrożenie. Utrzymujące się ogniska zakażeń wirusem chikungunya mogą dotyczyć podróżnych, którzy powinni rozważyć szczepienie. Z tym wirusem w ostatnim czasie zmaga się m.in. Kuba — zobacz: Epidemia chikunguny zalewa Kubę. Kryzys gospodarczy pogłębia dramat mieszkańców

W Stanach Zjednoczonych i na świecie rośnie liczba przypadków odry, co jest związane ze spadkiem wskaźników szczepień. Kolejnym wirusem, który wciąż pozostaje groźny, mimo dostępności skutecznych terapii jest HIV. Liczba zakażeń może wzrosnąć z powodu zakłóceń w międzynarodowej pomocy.

Jackson podkreśla, że pojawienie się nowych, nieznanych dotąd wirusów jest możliwe, zwłaszcza w sytuacji, gdy ludzie ingerują w ekosystemy i podróżują po świecie. Zwraca uwagę, że czujność wobec znanych i nowych zagrożeń oraz rozwój szczepionek i metod leczenia mogą pomóc chronić zdrowie publiczne na całym świecie.