Stres powoduje raka? Onkolog: rak nie powstaje "od nerwów". Jest między nimi inny związek

• Prof. Jacek Jassem: nie ma dowodów na to, że stres sam w sobie powoduje nowotwory
• Onkolog zauważa jednak, że “zachorowanie na raka bardzo często powoduje stres, a więc jest on tu skutkiem, a nie przyczyną choroby”
• Zdaniem specjalisty związek miedzy stresem i nowotworami jest pośredni. Za sprawą negatywnych emocji uruchamiają się mechanizmy, które mogą zwiększać ryzyko zachorowania. Onkolog wyjaśnia jakie
• Więcej informacji znajdziesz na stronie głównej Onetu
• Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu

Monika Mikołajska/ Medonet: Czy stres może powodować raka? To jedno z najczęściej zadawanych pytań o przyczyny nowotworów. Musimy to wyjaśnić.

Prof. dr hab. n. med. Jacek Jassem: To dość powszechne przekonanie, jednak nie ma dowodów na to, że stres sam w sobie powoduje nowotwory. Rak nie powstaje "od nerwów". Choroba nowotworowa rozwija się w wyniku zaburzeń genetycznych, które rozwijają się latami pod wpływem konkretnych czynników biologicznych i środowiskowych. Natomiast zachorowanie na raka bardzo często powoduje stres, a więc jest on tu skutkiem, a nie przyczyną choroby. Trzeba przy tym pamiętać, że żyjemy dziś w świecie, w którym stres jest bardzo powszechny, a nowotwory — niestety — są częstymi chorobami. Nic więc dziwnego, że te dwa zjawiska często współwystępują, co może sprawiać błędne wrażenie istnienia ich przyczynowo-skutkowego związku.

Dlaczego więc tak wiele osób myli przyczynę ze skutkiem, czyli w stresie widzą główną przyczynę zachorowania na nowotwór?

Skoro stres nie powoduje raka, to czy w ogóle ma jakikolwiek związek z chorobą nowotworową?

Tak — ale pośredni. Długotrwały stres może zmniejszać naszą odporność, nasilać procesy zapalne, pogarszać jakość snu i ogólną kondycję psychiczną. Trzeba też pamiętać, że osoby żyjące w ciągłym stresie częściej sięgają po papierosy i alkohol, gorzej się odżywiają, mniej się ruszają i rzadziej wykonują badania profilaktyczne. To właśnie te mechanizmy, a nie stres sam w sobie, mogą zwiększać ryzyko zachorowania.

Redakcja poleca: Jak wygląda zmęczenie przy raku? Lekarz ostrzega przed jednym: droga prosto w przepaść

Czyli stres raczej "osłabia organizm", niż wywołuje raka.

Dokładnie tak. Stres nie wywołuje nowotworu, ale może osłabiać naturalne mechanizmy obronne organizmu i niekorzystnie wpływać na nasze zachowania zdrowotne. Przewlekły stres może też pogarszać samopoczucie, tolerancję leczenia i jakość życia, dlatego wsparcie psychiczne jest ważnym elementem opieki onkologicznej.

Więcej o tym, jak odporność chroni nas przed nowotworami, przeczytasz TUTAJ.

Panie profesorze, skoro nie stres, to co jest główną przyczyną chorób nowotworowych?

To zależy od typu nowotworu, ale w większości są to czynniki dobrze poznane i w dużej mierze zależne od naszych zachowań. Na pierwszym miejscu zdecydowanie znajduje się palenie tytoniu, następnie nieprawidłowa dieta, otyłość, brak ruchu, nadużywanie alkoholu, zakażenia wirusowe, promieniowanie ultrafioletowe (nadmierna ekspozycja na słońce i solaria) oraz czynniki środowiskowe i zawodowe.

Redakcja poleca: Jak zaczyna się rak? Prof. Hać: tak wygląda początek, zawsze

Nie obwiniajmy stresu za zachorowanie na raka — to główny wniosek z naszej rozmowy...

Tak, ale równocześnie nie lekceważmy go jako problemu zdrowotnego. Choć stres nie powoduje nowotworów, to jednak w przewlekłej postaci może niekorzystnie wpływać na zdrowie. Najważniejsze jest skupienie się na tym, co naprawdę zmniejsza ryzyko zachorowania. Bardzo ważny jest także udział w badaniach przesiewowych, które pozwalają wcześnie wykryć raka. W Polsce te badania dotyczą raka szyjki macicy, raka piersi i raka jelita grubego, w tym roku rusza program wykrywania raka płuca (od 1 lipca 2026 r. — red.). Wszystkie są bezpłatne i łatwo dostępne. Pamiętajmy też o szczepieniach dzieci przeciwko wirusowi HPV. Wbrew szerzącym się przesądom są bezpieczne i skutecznie chronią przed wieloma nowotworami. A o zdrowie psychiczne warto dbać — ono jest integralną częścią naszego zdrowia.

Przeczytaj również: Rakiem można się zarazić? Onkolog: można zarazić się wirusami powodującymi nowotwory. Tak się przenoszą