Nowe wstrząsające dane o uczniach. GIS ostrzega rodziców

• Dzieci i młodzież sięgają po używki głównie z ciekawości, presji rówieśniczej i chęci radzenia sobie z emocjami
• Alkohol jest najczęściej pierwszą substancją psychoaktywną, po którą sięgają nastolatki, i może prowadzić do dalszych eksperymentów
• Sygnały ostrzegawcze to m.in. zmiany nastroju, pogorszenie wyników w nauce, skrytość oraz zmiany w wyglądzie i zachowaniu
• Kluczową rolę w profilaktyce odgrywają rozmowa, zaufanie i jasne zasady ustalane przez rodziców

Dziecko nie myśli o uzależnieniu

Z perspektywy dziecka lub nastolatka sięganie po alkohol czy inne substancje rzadko wiąże się z myśleniem o konsekwencjach zdrowotnych lub ryzyku uzależnienia. Najczęściej jest to forma eksperymentu, chęć dopasowania się do grupy rówieśniczej albo sposób na poradzenie sobie z napięciem, stresem czy trudnymi emocjami. GIS zwraca uwagę, że młodzi ludzie koncentrują się na krótkotrwałym efekcie - poczuciu luzu, odwagi lub poprawie nastroju.

Substancją, po którą młodzież sięga w pierwszej kolejności, najczęściej jest alkohol. Jego dostępność i społeczne przyzwolenie sprawiają, że jest postrzegany jako mniej groźny, mimo że może stanowić wstęp do dalszych eksperymentów. Z czasem pojawia się ryzyko sięgania po inne środki, w tym marihuanę, nowe substancje psychoaktywne czy leki przyjmowane niezgodnie z przeznaczeniem.

Eksperci GIS zaznaczają, że niedojrzały jeszcze układ nerwowy dzieci i młodzieży jest szczególnie podatny na negatywne skutki używek. Regularne sięganie po substancje psychoaktywne może zaburzać rozwój emocjonalny, wpływać na zdolność uczenia się oraz zwiększać podatność na uzależnienia w dorosłym życiu.

Sygnały ostrzegawcze - dziecko pod wpływem używki

Jednym z największych wyzwań dla rodziców jest rozpoznanie momentu, w którym dziecko zaczyna używać niebezpiecznych substancji. GIS wskazuje, że sygnały ostrzegawcze nie zawsze są jednoznaczne i często pojawiają się stopniowo. Do najczęstszych należą nagłe zmiany nastroju, drażliwość, wycofanie się z relacji rodzinnych lub przeciwnie - nadmierna pobudliwość.

Niepokój opiekunów powinny wzbudzić też zmiany w funkcjonowaniu szkolnym: pogorszenie ocen, wagary, problemy z koncentracją czy utrata zainteresowania dotychczasowymi pasjami. Często towarzyszy temu zmiana kręgu znajomych oraz większa skrytość - zamykanie się w pokoju, unikanie rozmów, ukrywanie telefonu lub tajemnicze wyjścia z domu.

GIS zwraca uwagę również na objawy fizyczne, takie jak nietypowy zapach ubrań, przekrwione oczy, zaburzenia snu czy zaniedbywanie higieny. Pojawienie się kilku takich sygnałów jednocześnie powinno skłonić rodzica do spokojnej, ale zdecydowanej reakcji i rozmowy z dzieckiem.

Jak ograniczyć ryzyko i gdzie szukać pomocy

Podstawą profilaktyki - jak podkreśla GIS - jest relacja oparta na zaufaniu. Regularne rozmowy, zainteresowanie codziennym życiem dziecka i gotowość do wysłuchania bez oceniania znacząco zmniejszają ryzyko sięgania po używki. Ważne jest także jasne komunikowanie zasad dotyczących alkoholu i innych substancji, przy jednoczesnym wyjaśnianiu powodów tych ograniczeń.

Rodzice powinni pamiętać, że ich własne postawy i zachowania mają ogromne znaczenie. Sposób radzenia sobie ze stresem, podejście do alkoholu czy reagowanie na trudne sytuacje są dla dzieci realnym wzorcem. Profilaktyka nie polega na straszeniu, lecz na budowaniu kompetencji emocjonalnych i poczucia bezpieczeństwa.

GIS zachęca też do korzystania z profesjonalnego wsparcia. Pomoc można uzyskać m.in. u psychologa szkolnego, w poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz w poradniach leczenia uzależnień. Dzieci i młodzież mogą także skorzystać z całodobowych telefonów zaufania, takich jak 116 111. Wczesna reakcja zwiększa szansę na rozwiązanie problemu, zanim przerodzi się on w trwałe uzależnienie.

Materiał chroniony prawem autorskim - zasady przedruków określa regulamin.