Najdziwniejsze samoloty w historii, od latającego reaktora jądrowego po powietrzny lotniskowiec

Belugę XL określa się mianem "najsłodszego samolotu na świecie". Airbus wydał raptem 5 egzemplarzy i w gruncie rzeczy jest to zmodyfikowana wersja modelu A300. Wielki garb służy m.in. do transportowania ogromnych ładunków.

Podobnie jak "Beluga", także i Dreamlifter otrzymał charakterystyczny garb, który ma ułatwiać transportowanie części do Boeinga 787 Dreamliner. Wykorzystywano go też do transportu środków medycznych podczas pandemii COVID-19. Ma 72 m długości i 21,5 m wysokości, a maksymalna prędkość przelotowa wynosi 878 km/h.

To maszyna bardzo dziwna, ale okazuje się, że też praktyczna. jego zadaniem miało być wynoszenie rakiet w powietrze - zamiast platformy na lądzie, rakiety miały być wystrzeliwany z pokładu samolotu. Ma 72 m długości i 117 m rozpiętości skrzydeł. Napęd to sześć silników, które potrzebują pasu startu o długości 3600 m, by wzbić maszynę w powietrze. Projekt jednak zdaje się zapomniany, choć w 2021 r. odbył swój drugi lot.

Super Guppy to kolejny nietypowy samolot stworzony w USA. Nie jest to model nowy - zaczynał operacyjność już w latach 60. XX w. Łącznie zbudowano 5 egzemplarzy, z czego cztery są prezentowane w muzeach. Jeden natomiast w dalszym ciągu jest używany przez NASA. Podobnie jak poprzedni, nietypowy wygląd związany jest z wykonywanymi zadaniami, czyli przede wszystkim przewożeniem ładunku.

"Potwór z Morza Kaspijskiego" to Ekranoplan, który pierwszy lot zaliczył w 1966 r., ale został zniszczony w 1980 r. Zbudowano tylko jedną tego typu maszynę i był największym oraz najcięższym samolotem w swoim czasie. Dość powiedzieć, że zaniepokoił on Stany Zjednoczone, stając się jednym z głównych obiektów szpiegowania w 1966 r. Dość powiedzieć, że miał aż 92 m długości i 22 m. wysokości, będąc napędzanym przez aż 10 turboodrzutowych silników.

Nasze zestawienie zaczynamy od eksperymentalnego samolotu Stanów Zjednoczonych z czasów zimnej wojny. Convair NB-36H powstał w ramach programu Aircraft Nuclear Bomber, którego celem było stworzenie bombowca napędzanego silnikiem jądrowym. W celu przetestowania takiego latającego reaktora US Air Force zmodyfikowało jeden ze swoich samolotów, wymieniając mu kabinę dla pilotów na specjalnie zaprojektowany 11-tonowy kokpit zbudowany z gumy i ołowiu. Samolot przeprowadził w sumie 46 lotów testowych, które wykazały, iż załoga jest zabezpieczona przed promieniowaniem, ale amerykańskie władze ostatecznie nie zdecydowały się na kontynuowanie prac i porzuciły program atomowego bombowca, skupiając się raczej na rozwijaniu pocisków rakietowych.

Kolejna maszyna to konstrukcja zbudowana na potrzeby NASA na przełomie lat 70. i 80. AD-1 był jednoosobowym samolotem, w którym skrzydła działałby trochę jak nożyczki, obracając się w trakcie lotu od zera do 60 st. Była to typowo eksperymentalna maszyna, której celem było zebranie danych o właściwościach aerodynamicznych takiego układu skrzydeł. Samolot odbył w sumie 79 lotów i dziś można go podziwiać w muzeum lotnictwa w stanie Kalifornia.

CL-1201 to jedyna maszyna w naszym zestawieniu, która nigdy nie wzbiła się w powietrze, ba, nigdy nie została nawet zbudowana. Warto jednak poświęcić jej parę słów, bo byłby to na pewno najbardziej niesamowity samolot w historii. W swoich założeniach CL-1201 miał być samolotem o napędzie jądrowym o 340-metrowym rozstawie skrzydeł (!!!) funkcjonującym m.in. jako powietrzny lotniskowiec, przenoszący pod swoimi ogromnymi skrzydłami inne samoloty. Maszyna nigdy nie wyszła jednak poza etap projektu tworzonego w latach 60., co specjalnie nie dziwi, biorąc pod uwagę potencjalne koszty i wymagania techniczne takiej konstrukcji. Lockheed CL-1201 pokazuje jednak, że w czasie zimnej wojny inżynierowie mogli mocno popuszczać wodze wyobraźni.

Swoje oryginalne konstrukcje mają też na koncie radzieccy inżynierowie, którzy w czasie zimnej wojny zaprojektowali samolot pionowego startu, który miał mieć możliwość startowania z wody. Według konstruktora Roberta Bartiniego wyposażony w 14 silników samolot miał być idealną maszyną do wyszukiwania i niszczenia okrętów podwodnych, ostatecznie jednak nie udało się stworzyć napędu, który pozwoliłyby maszynie na pionowy start. W połączeniu z całą gamą innych technicznych problemów i wyzwań projekt ostatecznie porzucono.

Zgoła inny los czekał za to amerykańskie "samoloty zagłady", czyli specjalne, zmilitaryzowane wersje pasażerskich Boeingów, które Amerykanie zaczęli budować w latach 70. Te wyjątkowe jednostki miały stanowić swoiste ubezpieczenie na wypadek ataku jądrowego na USA, pozwalając tamtejszym władzom na zarządzanie krajem i armią z powietrza. W tym celu maszyny doczekały się całej gamy usprawnień. Wg oficjalnych informacji sił US Air Force samoloty te są niewrażliwe na impuls elektromagnetyczny, posiadają też specjalne ekranowanie chroniące je przed efektami wybuchu jądrowego i ekstremalnie wysoką temperaturą. Korzystają również z analogowych instrumentów lotniczych, dzięki czemu są właściwie w stu procentach odporne na cyberataki. Nie brakuje im także klasycznych systemów obronnych chroniących maszynę przed bezpośrednim atakiem. Warto też dodać, iż samoloty te do dziś pozostają w aktywnej służbie.

Martin Marietta X-24 był ostatnim przedstawicielem samolotów zbudowanych w ramach amerykańskiego programu "lifting body". Samolot doczekał się tylko jednego eksperymentalnego egzemplarza testowanego na przełomie lat 60. i 70. XX w. Co ciekawe, X-24 nie startował z ziemi, a był zrzucany z B-52 i już w powietrzu uruchamiał swój rakietowy silnik, lądując przy wykorzystaniu lotu ślizgowego.

Grumman X-29 to eksperymentalny samolot NASA i sił US Air Force o kolejnym, mocno nietypowym układzie skrzydeł, który jak na swoje czasy (samolot wzbił się w powietrze w 1984 r.) był dosyć rewolucyjny. Był to w ogóle pierwszy samolot o ujemnym skosie skrzydeł mający całkiem spory wkład w rozwój lotnictwa. W tej maszynie testowano też bowiem komputerowy system sterowania i korygowania lotem (tzw. fly by wire), który potem stosowano w wielu innych wojskowych konstrukcjach.

Nie mniej oryginalny co Grumman X-29 był samolot M2-F1, bez dwóch zdań jeden z bardziej charakterystycznych projektów NASA nazywany w agencji "latającą wanną". Ta zbudowana w 1963 r. maszyna miała sprawdzić w praktyce pomysł samolotu latającego bez skrzydeł i napędu, a jej konstrukcja składała się m.in. z drewnianego kadłuba. Co ciekawe, M2-F1 jest nie tylko lotniczą ciekawostką. Jego testy w znaczący sposób wpłynęły podobno na projekt kosmicznych wahadłowców NASA, które agencja zaczęła budować kilkanaście lat później.

Ryan X-13 Vertijet zbudowana w latach 50. konstrukcja, która miała pokazać, iż możliwe jest zbudowanie samolotu o starcie pionowym, który w trakcie lotu może przejść do lotu poziomego, a następnie wylądować także w pozycji pionowej. W sumie zbudowano dwie takie maszyny i faktycznie udało się przeprowadzić pełen lot wg wspomnianych wyżej wytycznych. W trakcie jednej z takich prób samolot wyleciał z Waszyngtonu D.C., przeleciał nad Potomakiem i udanie wylądował na terenie Pentagonu.

Ten nietypowo wyglądający pojazd to francuski eksperymentalny samolot o silniku strumieniowym z lat 50., który miał latać z prędkością Mach 2. Ostatecznie konstruktorom udało się dokonać tej sztuki i w 1959 r. samolot ustanowił nowy rekord prędkości na małej odległości, lecąc z szybkością Mach 2.19. Mimo to program ostatecznie porzucono, m.in. ze względu na problemy z kontrolą silnika strumieniowego.

Northrop XP-79B to bez dwóch zdań jeden z najdziwniejszych samolotów zbudowanych na potrzeby amerykańskiego wojska. Ta nietypowa konstrukcja w formie latającego skrzydła miała niszczyć nieprzyjacielskie bombowce poprzez ich taranowanie, a jej pilot znajdował się w pozycji leżącej, co miało zapewnić mu większą odporność na przeciążenia w trakcie lotu. Ostatecznie zbudowano tylko jeden taki samolot, a cały projekt wyrzucono do śmietnika, po tym jak maszyna uległa kraksie w czasie swojego dziewiczego lotu we wrześniu 1945 r.

A co powiecie nad połączenie hydroplanu i klasycznego myśliwca? Właśnie taką oryginalną konstrukcją był Convair F2Y Sea Dart, który niestety doczekał się tylko prototypowej wersji i nigdy nie wszedł do masowej produkcji. Convair F2Y to jedyny hydroplan w historii lotnictwa, który osiągał ponaddźwiękową prędkość i być może jego losy potoczyłby się inaczej, gdyby nie feralna katastrofa z 1954 r., gdy samolot z pilotem na pokładzie uległ zniszczeniu w trakcie testowego lotu.