Dzieci i smartfony. Badacze dowiedli: maluchy mają zaburzenia w rozwoju mózgu

• Więcej aktualnych wiadomości znajdziesz na stronie głównej Onetu
• Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu

SPIS TREŚCI

1. Efekt intensywnej stymulacji sensorycznej
2. Wspólne czytanie ma znaczenie dla rozwoju dziecka

Zespół naukowców pod kierunkiem prof. Tan Ai Peng z singapurskiego Agency for Science, Technology and Research (A*STAR), National University of Singapore oraz McGill University w Montrealu przeanalizował dane zebrane przez ponad dziesięć lat wśród 168 dzieci uczestniczących w projekcie GUSTO. Badacze skupili się na okresie między pierwszym a drugim rokiem życia, uznając go za kluczowy dla rozwoju mózgu i szczególnie podatny na wpływy środowiskowe.

W badaniu monitorowano ilość czasu, jaki dzieci spędzały przed ekranami, a następnie w wieku czterech i pół, sześciu oraz siedmiu i pół roku przeprowadzano u nich badania mózgu za pomocą dyfuzyjnego rezonansu magnetycznego.

Pozwoliło to na obserwację, jak rozwijają się ich sieci neuronalne w korze mózgowej. W wieku ośmiu i pół roku sprawdzano zdolność dzieci do podejmowania decyzji, korzystając z testu Cambridge Gambling Task, natomiast objawy lękowe oceniano, gdy dzieci osiągnęły trzynaście lat, przy użyciu drugiej edycji testu Multidimensional Anxiety Scale for Children.

• Tylko teraz! Darmowy pakiet wiedzy i najświeższych informacji dla medyków MedonetPRO + Onet Premium. Medyku, zarejestruj się bezpłatnie na MedonetPRO i uzyskaj 3-miesięczny dostęp do Onet Premium za darmo. Liczba ofert ograniczona. Wiedza, praktyka i najświeższe informacje w pigułce.

Zebrane dane wykazały, że dzieci w wieku jednego roku spędzały przed ekranami ponad godzinę dziennie, a dwulatki — już dwie godziny.

Autorzy badania przyznali, że te wartości budzą niepokój, zwłaszcza w świetle zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, według których dzieci do drugiego roku życia powinny być całkowicie chronione przed urządzeniami z ekranami. Naukowcy zwracają uwagę, że dane pochodzą z lat 2010-2014, co może oznaczać, że obecnie czas spędzany przez najmłodszych przed ekranami jest jeszcze dłuższy.

Efekt intensywnej stymulacji sensorycznej

Analiza wykazała, że u dzieci, które do drugiego roku życia spędzały więcej czasu przed ekranami niż ich rówieśnicy, szybciej dojrzewały sieci neuronalne odpowiedzialne za przetwarzanie bodźców wzrokowych i kontrolę poznawczą. Badacze sugerują, że może to być efekt intensywnej stymulacji sensorycznej pochodzącej z urządzeń elektronicznych. Jednak ten przyspieszony rozwój sieci neuronalnych prowadził do tego, że dzieci w wieku ośmiu i pół roku potrzebowały więcej czasu na podejmowanie decyzji w zadaniach poznawczych, co wskazuje na obniżoną elastyczność poznawczą. Dzieci, które wolniej podejmowały decyzje, zgłaszały także silniejsze objawy lękowe w wieku trzynastu lat.

• To cię może zainteresować: Zaskakujące sygnały demencji u młodych pacjentów. Wielu nie zdaje sobie sprawy

Co istotne, badacze nie zaobserwowali podobnych efektów u dzieci, które spędzały dużo czasu przed ekranem w wieku trzech i czterech lat, co podkreśla wyjątkową wrażliwość pierwszych dwóch lat życia na tego typu bodźce.

Naukowcy przypomnieli, że przyspieszone dojrzewanie sieci neuronalnych może być reakcją na negatywne doświadczenia lub intensywne bodźce. W naturalnym rozwoju sieci te stopniowo się specjalizują, jednak u dzieci narażonych na nadmierną ekspozycję na ekrany proces ten zachodzi szybciej, zanim powstaną wydajne połączenia odpowiedzialne za złożone myślenie. Może to ograniczać elastyczność poznawczą i zdolność adaptacji w przyszłości.

Wyniki badania wskazują, że ekspozycja na ekrany w pierwszych dwóch latach życia może mieć długofalowy wpływ na rozwój mózgu, a przez to na zdolności poznawcze oraz zdrowie psychiczne w okresie nastoletnim.

Wspólne czytanie ma znaczenie dla rozwoju dziecka

Prof. Tan Ai Peng zwróciła uwagę, że badania te dostarczają biologicznego wyjaśnienia, dlaczego ograniczanie czasu przed ekranem w pierwszych dwóch latach życia jest tak ważne. Podkreśliła również, że zaangażowanie rodziców i wspólne aktywności, takie jak czytanie, mogą mieć realne znaczenie dla rozwoju dziecka.

We wcześniejszych pracach tego samego zespołu, opublikowanych w 2024 r. w czasopiśmie „Psychological Medicine”, wykazano związek między czasem spędzanym przed ekranem przez dzieci do drugiego roku życia a zmianami w sieciach neuronalnych odpowiedzialnych za regulację emocji. Jednak u dzieci, którym rodzice często czytali w wieku trzech lat, zależność ta była znacznie słabsza.

Badacze podkreślają, że choć ekrany są coraz bardziej obecne w codziennym życiu, kluczowe jest minimalizowanie ich wpływu na dzieci, zwłaszcza w najważniejszych okresach rozwojowych. Ostatecznie, jak zauważają, to świadomość rodziców i opiekunów oraz ich praktyki wychowawcze mają największy wpływ na ekspozycję najmłodszych na urządzenia elektroniczne.

Źródło informacji: Polska Agencja Prasowa