Czy naprawdę stajemy się coraz gorsi? Oto, co mówią naukowcy

• Więcej informacji znajdziesz na stronie głównej Onet
• Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu

SPIS TREŚCI

1. Czy rzeczywiście jesteśmy coraz mniej życzliwi? Naukowcy sprawdzili to dokładnie
2. Czy deklaracje mają pokrycie w rzeczywistości?
3. Skąd więc przekonanie o moralnym kryzysie?
4. Zbyt pesymistyczne podejście może szkodzić
5. Moralny upadek? Dowody temu przeczą

Czy rzeczywiście jesteśmy coraz mniej życzliwi? Naukowcy sprawdzili to dokładnie

Wbrew powszechnym przekonaniom, naukowe analizy wskazują, że nasze negatywne oceny innych często są mylne. Badania pokazują, że wartości takie jak lojalność, uczciwość czy gotowość do pomocy wciąż są dla ludzi najważniejsze — i to niezależnie od szerokości geograficznej.

W badaniu z 2022 r., obejmującym 32 tys. osób z 49 kultur, właśnie te wartości znalazły się na szczycie listy. Władza i bogactwo były najmniej cenione. Interaktywne narzędzie stworzone przez naukowca Maksyma Rudniewa, bazujące na danych z European Social Survey, potwierdza, że ten trend utrzymuje się w ponad 30 krajach Europy od 2002 do 2023 r.

Podobieństwo wartości widać także wśród osób o różnych poglądach politycznych. Przykładowo, zarówno sympatycy Partii Demokratycznej, jak i Republikańskiej w USA, a także zwolennicy i przeciwnicy Brexitu w Wielkiej Brytanii, deklarują zbliżone priorytety moralne. To przeczy narracji o głębokich podziałach społecznych.

Czy deklaracje mają pokrycie w rzeczywistości?

Warto pamiętać, że badania opierają się na samoocenie, a ludzie mogą przedstawiać się w lepszym świetle. Jednak także obserwacje faktycznych zachowań dają powody do optymizmu.

Analiza nagrań z monitoringu miejskiego pokazała, że w dziewięciu na dziesięć przypadków konfliktów w przestrzeni publicznej, gdy byli świadkowie, ktoś reagował i próbował pomóc. Wyniki te były podobne w Holandii, RPA i Wielkiej Brytanii. Ludzie nie wahają się pomagać nawet podczas ataków z użyciem noża czy zamachów terrorystycznych, ryzykując własnym życiem.

W mniej dramatycznych sytuacjach także pomagamy innym. Badanie z 2019 r. w 40 krajach wykazało, że portfele zgubione i odnalezione były częściej zwracane właścicielom, jeśli zawierały gotówkę. Im więcej pieniędzy było w portfelu, tym większa szansa na jego zwrot.

W innym eksperymencie z 2023 r. uczestnicy z siedmiu krajów otrzymali po 10 tys. dolarów – ponad 4,7 tys. wydali na innych, a 1,7 tys. przekazali na cele charytatywne.

Warto też przeczytać: Czy twoje podejście do ciała przypomina toksyczny związek? Sprawdź, jak uzdrowić tę relację

Co z dłuższą perspektywą czasową? Choć badań jest niewiele, jedno z nich wykazało, że Amerykanie stali się nieco bardziej skłonni do współpracy z nieznajomymi między latami 50. XX w. a latami 2010.

Skąd więc przekonanie o moralnym kryzysie?

Dlaczego zatem tak wielu ludzi uważa, że społeczeństwo się pogarsza? Kluczową rolę odgrywają media, które skupiają się na negatywnych wydarzeniach. Negatywne wiadomości są też częściej udostępniane w mediach społecznościowych. Badania pokazują, że podczas katastrof media nagłaśniają przypadki paniki i okrucieństwa, choć w rzeczywistości ludzie zazwyczaj sobie pomagają.

Dodatkowo, w sieci aktywniejsze są osoby o skrajnych poglądach, a wpływ na przekaz mają także boty z zagranicy. To, co widzimy w mediach społecznościowych, nie oddaje rzeczywistego obrazu społeczeństwa.

Oczywiście nie oznacza to, że nie istnieją poważne problemy, takie jak przemoc w internecie wobec dzieci czy inne negatywne zjawiska. Jednak nie są one reprezentatywne dla większości ludzi.

Warto też przeczytać: Jak ocenić, że twój związek to nie pomyłka? Zadaj sobie te cztery pytania

Zbyt pesymistyczne podejście może szkodzić

Negatywne nastawienie do innych ma swoje konsekwencje. Osoby przekonane, że innym zależy tylko na własnym interesie, rzadziej angażują się społecznie czy biorą udział w wyborach. Warto pamiętać, że poznanie podobnych wartości i przekonań innych osób zwiększa zaufanie i nadzieję na przyszłość.

Rozmowa z innymi, wolontariat, udział w lokalnych wydarzeniach czy czytanie pozytywnych wiadomości pomagają poprawić nastawienie i samopoczucie.

Koniecznie przeczytaj: 10 znaków, że jesteś za miły/miła dla innych. To działa na twoją szkodę

Moralny upadek? Dowody temu przeczą

Podsumowując, badania nie potwierdzają tezy o moralnym upadku społeczeństwa. Jeśli przestaniemy ufać innym i angażować się w życie społeczne, ryzykujemy, że negatywne prognozy mogą się spełnić. Jednak to od nas zależy, jak będzie wyglądać przyszłość – mamy realny wpływ na kształtowanie społecznych postaw.