10 cech toksycznego szefa. Gdy je zauważysz, lepiej zacznij wysyłać CV

Fot. 89Stocker/CanvaPro

Mroczna triada na szczytach władzy

Współczesna psychologia biznesu coraz częściej posługuje się terminem mrocznej triady, w skład której wchodzą narcyzm, makiawelizm oraz psychopatia. Statystyki są niepokojące. Badania Stellenbosch Business School z 2025 roku wskazują, że o ile w ogólnej populacji odsetek psychopatów wynosi ok. 1%, o tyle na szczeblach dyrektorskich liczba ta wzrasta do 4%. W niektórych sektorach, takich jak finanse czy technologie, cechy te może wykazywać nawet 10%!

Dlaczego to właśnie oni wygrywają wyścig o awanse? Posiadają zestaw cech, które w korporacyjnym świecie bywają błędnie postrzegane jako atuty:

• Odporność na stres: Całkowity deficyt empatii pozwala im podejmować trudne i brutalne decyzje bez emocjonalnego obciążenia
   
• Mistrzowska manipulacja: Potrafią skutecznie zarządzać emocjami innych i udawać troskę, by realizować własne cele
   
• Wizerunek wizjonera: Ich brawura i brak lęku sprawiają, że otoczenie często odbiera ich jako odważnych liderów i wizjonerów.

10 cech i zachowań, dzięki którym rozpoznasz toksycznego szefa

Zanim antyspołeczny szef w Twoim biurze całkowicie zniszczy komfort pracy, warto zwrócić uwagę na konkretne zachowania. Oto 10 oznak, że Twój przełożony może wykazywać cechy psychopatyczne:

1. Dwie twarze: Jest uroczy dla przełożonych (lizusostwo), ale opryskliwy i lekceważący dla podwładnych.
    
2. Patologiczne kłamstwa: Kłamie bez mrugnięcia okiem, zaprzeczając faktom i wcześniejszym ustaleniom.
    
3. Gaslighting: Wmawia pracownikom błędy lub złe zrozumienie poleceń, by podważyć ich pewność siebie.
    
4. Brak granic: Oczekuje dyspozycyjności w nocy i w weekendy, samemu nie dając zespołowi czasu na regenerację.
    
5. Instrumentalne relacje: Skraca dystans tylko po to, by wyciągnąć informacje, które później wykorzysta do manipulacji.
    
6. Poczucie nieomylności: Każdy sukces przypisuje sobie, a za każdą porażkę obwinia zespół lub czynniki zewnętrzne.
    
7. Zasada „dziel i rządź”: Celowo skłóca pracowników, by nikt nie mógł stworzyć przeciwko niemu wspólnego frontu.
    
8. Traktowanie ludzi jak KPI: Problemy zdrowotne czy osobiste pracowników traktuje jedynie jako przeszkodę w realizacji celów.
    
9. Brak skrupułów: Jeśli oszukuje inwestorów w raportach, możesz być pewien, że te same metody zastosuje wobec Ciebie.
    
10. Deficyt lojalności: Liczą się tylko jego interesy; relacje zawodowe traktuje czysto użytkowo.

Jak radzić sobie w toksycznej pracy?

Walka z psychopatą rzadko kończy się sukcesem pracownika, a cena bywa wysoka – od depresji po głębokie wypalenie zawodowe. 

Jakie strategie przetrwania warto zastosować?

• Dokumentuj wszystko: Archiwizuj maile i rób notatki z ustaleń, by mieć twarde dowody w razie konfliktu.
   
• Buduj sieć wsparcia: Rozmawiaj z zaufanymi współpracownikami, aby zachować obiektywny obraz rzeczywistości.
   
• Planuj ewakuację: Często jedynym skutecznym rozwiązaniem jest zmiana działu lub firmy, zanim toksyczna relacja wpłynie na Twoje zdrowie.

Pamiętaj: dla toksycznego lidera lojalność to pojęcie obce. Jesteś dla niego wart tyle, ile Twój ostatni wynik w tabeli Excela.

Źródła:

1. Schoeman, R. (2025): How toxic leaders are impacting workforce, Stellenbosch Business School.
2. Wisse, B. et al. (2024): Emotional regulation and trust in psychopathic leaders, Journal of Leadership & Organizational Studies.
3. Człowiek Absurdalny, "10 OZNAK psychopaty w pracy", materiał wideo (2022).